W 2025 roku mija sto lat od niespodziewanej śmierci jednego z najwybitniejszych polskich architektów początku XX wieku, Jana Fryderyka Heuricha (1873-1925) określanego przydomkiem „juniora”, a także „syna”, lub „młodszego”. Jan Heurich junior uznawany jest za jednego z prekursorów ruchu modernistycznego w polskiej architekturze. Przypomnienie postaci tego wybitnego architekta jest szczególnie ważne obecnie, kiedy to uważnie analizowanie jest dziedzictwo modernizmu. Spuścizną jego twórczości jest szereg zachowanych po dziś dzień realizacji.

Pomimo stosunkowo licznych źródeł dotyczących twórczości Jana Heuricha juniora, to informacje i materiały jemu poświęcone są rozproszone i nie dają pełnego i spójnego obrazu dorobku zawodowego architekta, oraz jego działalności społecznej i publicznej. Praca ma stanowić, poza należnym wspomnieniem w stulecie jego śmierci, przyczynek do dalszych badań poświęconych życiu i twórczości architekta. Artykuł, będący pierwszą częścią pracy poświęconej architektowi, zawiera informacje na temat jego pochodzenia, wykształcenia i wczesnego okresu jego kariery zawodowej, to jest przed rokiem 1907, od kiedy rozpoczął pracę nad swymi największymi projektami realizowanymi w Warszawie: kamienicą Krasińskich (Raczyńskiego), Bankiem Towarzystw Spółdzielczych, Polskim Towarzystwem Higienicznym, czy gmachem Biblioteki publicznej przy ul. Koszykowej.

Na potrzeby artykułu przeprowadzono badania bibliograficzne i kartograficzne, analizy archiwaliów, oraz badania in situ niektórych zachowanych obiektów zrealizowanych wg projektów Heuricha juniora. Dokumentem który okazał się istotny w przygotowaniu pracy, jest życiorys architekta z około 1918 roku. W jego skład wchodzą informacje na temat wykształcenia architekta i jego podróży studialnej po Europie i północnej Afryce, a także na temat 53 prac architektonicznych z lat 1900-1917, ośmiu prac konkursowych, pracy pedagogicznej, publicznej i społecznej.

W omawianym w artykule, wczesnym okresie twórczości, Jan Heurich junior był przedstawicielem historyzmu. Architekt dysponował dużą wiedzą teoretyczną na temat stylów historycznych, oraz posiadał umiejętność stosowania ich w praktyce. Świetnie operował zarówno skalą, jak i detalem architektonicznym różnych okresów stylowych, dzięki czemu był predystynowany do projektowania tego rodzaju architektury, dla której kostium z epoki był kluczowy. Jednakże architektowi nie obce były poszukiwania zarówno architektury swojskiej, opartej o tradycję dworu polskiego, jak i nowych rozwiązań, charakterystycznych dla wczesnego modernizmu i secesji. Pomimo że prace z lat 1900-1906 nie stanowią jeszcze spójnego zbioru – plonu twórczości doświadczonego twórcy, to niewątpliwie był to okres dobrej praktyki, nawiązywania kontaktów i wyrabiania pozycji zawodowej.